Công ty |   Thông tin |    Giải thưởng |   Telex |   VNI
Vneconomy.vn | English
20:54 (GMT+7) - Chủ Nhật, 19/11/2017
 
Tư vấn
Doanh nghiệp ’chết lả’ là do bất bình đẳng
4/22/2013 11:22:00 AM
btvvietnam
picture

Bà Phạm Chi Lan: 'Các tập đoàn Nhà nước bằng cách chạy theo các quan hệ thân quen để được nhiều quyền lợi, thậm chí tước cả cơ hội của doanh nghiệp vừa và nhỏ khiến họ teo tóp dần'.

Nguồn lực đổ dồn vào các tập đoàn, tổng công ty trong khi các doanh nghiệp vừa và nhỏ lại không thể tiếp cận được khiến họ bị teo dần cho đến chết.

Đây là phân tích của Chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan sau khi Phòng Thương mại và công nghiệp Việt Nam (VCCI) công bố báo cáo thường niên doanh nghiệp Việt Nam 2012 với nhiều chỉ số đáng lo ngại.

Tập đoàn, tổng công ty 'chạy' quan hệ hưởng lợi

PV: - Thưa bà, con số được nêu trong báo cáo thường niên năm 2012 của VCCI vừa công bố cho thấy doanh nghiệp vừa đang nhỏ đi còn doanh nghiệp nhỏ teo tóp dần và chết lả...hiện tượng này nói lên điều gì vậy?

Chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan: - Hiện tượng doanh nghiệp Việt Nam không lớn lên được đã xảy ra vài năm nay. Ngay từ khi Việt Nam tham gia vào WTO bản thân tôi cũng đã nhiều lần nói vấn đề này. Thậm chí mấy năm gần đây, do biến động kinh tế theo chiều hướng xấu đi, các doanh nghiệp còn khốn khó hơn.

Tôi nghĩ rằng, sự khó khăn hiện nay và hiện tượng các doanh nghiệp nhỏ đi tương ứng với sự bùng lên, to lên của các đại gia, các doanh nghiệp lớn khi mà các nguồn lực được dồn cho họ quá nhiều. Từ việc bùng phát các tập đoàn kinh tế nhà nước cùng với đó là một loạt các công ty được hình thành bám theo nằm trong hệ thống này.

Một số tập đoàn tư nhân cũng nổi lên trong đó hầu hết lại ‘theo gương’ các tập đoàn Nhà nước bằng cách chạy theo các quan hệ thân quen để được nhiều quyền lợi, đặc biệt là được tiếp cận với các nguồn lực dễ dàng.

Từ các mối quan hệ này, tín dụng cũng đổ dồn vào họ, đất đai, cơ hội kinh doanh ngon lành đều đổ dồn vào các tập đoàn, tổng công ty này. Thậm chí có khi họ bành trướng ra cả những lĩnh vực chỉ có các doanh nghiệp vừa và nhỏ trước đây vẫn làm. Các tập đoàn, tổng công ty Nhà nước sẵn sàng tước đoạt cơ hội phát triển của các doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Bản thân tôi đã cảnh báo điều này ngay từ khi Nhà nước cho phép các tập đoàn, tổng công ty kinh doanh đa ngành. Sự cho phép này khiến các tập đoàn, tổng công ty chèn lấn doanh nghiệp tư nhân, doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Thêm vào đó, họ có nguồn lực rất lớn, cùng với sự ưu ái của nhà nước đằng sau thì họ dễ dàng chèn lấn doanh nghiệp khác.

Có thể khẳng định rằng, chính môi trường kinh doanh không bình đẳng đã tác động mạnh mẽ khiến doanh nghiệp Việt Nam ngày càng bị teo tóp.

PV: - Liệu điều này có gì mâu thuẫn khi các chính sách luôn đưa sự ưu tiên hàng đầu dành cho doanh nghiệp vừa và nhỏ, thưa bà?

Chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan: - Mấy năm vừa qua thực tế kinh tế nhiều lúc gặp khó khăn lớn, nhà nước đưa ra chính sách hỗ trợ cho doanh nghiệp, lúc nào cũng nói hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa. Nhưng trên thực tế hầu hết các doanh nghiệp nhỏ không tiếp cận được. Ngay cả gói kích cầu của nhà nước đưa ra nhưng chỉ có khoảng 20% doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận được. Dù rằng tuyên bố khi đưa ra gói kích cầu này là hướng tới doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Suốt từ đó đến nay thêm nhiều chính sách nói rằng hướng đến doanh nghiệp nhỏ và vừa nhưng họ cũng không thể tiếp cận được.

Chính điều này dẫn đến từ năm 2011 – 2012 số doanh nghiệp chết tăng vọt lên. Số này hầu hết cũng là doanh nghiệp nhỏ và vừa nằm trong khu vực tư nhân. Ngược lại các doanh nghiệp nhà nước thì không hề hấn gì. Không phải vì họ giỏi đến mức vượt qua được khó khăn mà không bị chết mà điều quan trọng là nhà nước đỡ cho họ.

Vì dụ điển hình có thể nêu ra là nhà nước đã đỡ hàng nghìn tỷ cho tập đoàn Vinashin, Vinalines. Ngược lại, con số nghìn tỷ hỗ trợ cho doanh nghiệp vừa và nhỏ lại không đến được với họ.

PV: - Tức là câu chuyện phân bổ nguồn lực ở đây có vấn đề, đúng không thưa bà?

Chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan: - Đúng là cách phân bổ nguồn lực vẫn là đổ dồn cho các doanh nghiệp nhà nước, tập đoàn lớn. Trong khi các biện pháp hỗ trợ lại không đến được với các doanh nghiệp nhỏ và vừa. Trong tình hình khó khăn chung thì rõ ràng là họ không thể chịu nổi dẫn đến một là chết hai là teo tóp dần. Nó sẽ nhỏ đến chừng nào không nhỏ cũng không gượng nổi nữa thì đành ra khỏi thị trường.

PV: - Có thể minh chứng cho việc phân bổ nguồn lực không công bằng đó là bất chấp luật lệ, quy định ngân hàng vẫn cho Vinashin vay vượt vốn tự có tới 15%, trong khi doanh nghiệp vừa và nhỏ thì luôn kêu than là không thể tiếp cận nguồn vốn và… chết lả đi, thưa bà?

Chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan: - Đúng là như vậy. Ví dụ này có thể minh chứng rõ nhất cho việc nhiều doanh nghiệp không tiếp cận được nguồn vồn đã nhỏ dần đi và dần không đứng vững được.

Từ đây, họ còn có tâm lý chung là bi quan, không nhìn thấy tương lai khi khó khăn kéo dài. Trong khi các kỳ vọng về sự hỗ trợ lại thấy rằng không thể có được. Thêm nữa triển vọng về thị trường trong nước và quốc tế đều khó khăn.

Chính tâm lý bi quan như vậy khiến không ai có thể mở rộng được mà chỉ thu hẹp lại.

PV: - Thưa bà, báo cáo của VCCI cũng chỉ rõ quy mô bình quân của doanh nghiệp về lao động cũng đang thu hẹp dần. Cụ thể, lao động bình quân đang là 74 người/doanh nghiệp năm 2002 đã giảm chỉ còn 34 lao động năm 2011. Theo bà vì sao có cơ sự này?

Chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan: - Việc thu hẹp quy mô lao động một phần cũng là vì chi phí lao động ngày càng tăng lên với tốc độ tăng của tiền lương theo lạm phát trong khi năng suất không tăng được. Lúc này lực lượng doanh nghiệp nhỏ và vừa vốn dĩ tạo công ăn việc làm cho xã hội thì bây giờ cũng không có khả năng để làm điều đó được nữa.

Cái mà họ cạnh tranh xưa này là dựa vào nguồn lao động giá rẻ, nay cũng không còn nữa. Cộng với các đầu vào khác đều tăng giá hết cả. Thành ra doanh nghiệp nhỏ và vừa teo đi cũng là dễ hiểu.

Tái cơ cấu - phải phân bổ lại nguồn lực

PV: - Có thể thấy đây là bài học cay đắng cho việc hoạch định chính sách vĩ mô. Theo bà cần phải điều chỉnh như thế nào cho phù hợp, nhất là khi chúng ta đang bàn tới việc tái cấu trúc nền kinh tế?

Chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan: - Tôi nghĩ rằng trong chuyện tái cơ cấu kinh tế rất nhiều chuyên gia đã nói rằng cốt lõi của vấn đề là phải phân bổ lại nguồn lực. Phải dành nguồn lực cho những nơi thấy là hiệu quả chứ không phải theo thành phần kinh tế hoặc chỉ ham các dự án to.

Lâu nay sự thiên vị giữa các thành phần kinh tế, hay các dự án lớn, dự án nước ngoài trở thành sự ‘ham’ từ chính phủ trung ương tới các địa phương, các ngành. Họ rất thích dự án to và coi thường dự án nhỏ. Càng nhiều tỷ đô la họ càng thích. Vì vậy các doanh nghiệp nhỏ và vừa bị bỏ bẵng.

Muốn thay đổi thì phải thay đổi cách tiếp cận này. Ngay cả cái gọi là phát triển công nghiệp phụ trợ của Việt Nam không lên được cũng là vì chính sách coi thường những cái nhỏ, các chi tiết, linh kiện. Trong khi đó không có nó các máy móc, thiết bị cũng không thể hình thành được.

Cái trào lưu chung, sự lệch lạc này kéo dài bao nhiêu năm nay. Bản thân tôi cho rằng căn bệnh thành tích, nói cho đúng là có tính lợi ích ở đây. Ai cũng biết dự án càng to thì phần trăm hoa hồng càng lớn. Ngược lại các doanh nghiệp vừa và nhỏ chẳng thể có hoặc họ không hơi đâu bỏ những khoản tiền này ra làm gì vì nếu làm vậy họ cũng không có lãi.

PV: -Thế nhưng để làm được điều này rất khó, giống như phân tích của bà trước đây cho rằng để tái cấu trúc thì nhiều người phải chịu thiệt đi. Những người từng ‘ăn’ nhiều rồi giờ phải giảm bớt đi. Song lòng tham là vô đáy, làm thế nào để thực hiện được, thưa bà?

Chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan: - Đúng là nhiều người ‘quen ăn’ rồi rất khó bắt họ ‘nhịn’. Đây là câu chuyện mang tính hệ thống. Đáng ra những người đứng ra phân bổ nguồn lực là nhà nước phải rõ ràng và kiên định hơn chứ không thể để các đại gia lợi dụng chính sách rồi phục vụ các đại gia.

Nếu quyết tâm làm thì cả hệ thống phải vào cuộc và cương quyết hơn nữa.

Xin trân trọng cảm ơn bà!

Bích Ngọc (thực hiện)
(Báo Đất Việt)

Theo báo cáo của VCCI, nếu như năm 2002 Việt Nam mới có 63.000 doanh nghiệp thì từ khi có Luật doanh nghiệp đến nay, tổng số đã có trên 694.000 doanh nghiệp thành lập. Tuy nhiên, tính đến ngày 31/12/2012, Việt Nam chỉ còn 312,6 ngàn doanh nghiệp đang hoạt động.
Trong giai đoạn 2002-2011, xu hướng tỉ trọng doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ ngày càng tăng và Việt Nam đang đứng trước thực tế thiếu hụt doanh nghiệp có quy mô vừa khi loại hình này chỉ chiếm 2,1% trong tổng lao động toàn quốc.
2/3 số doanh nghiệp không thể lớn lên nổi. Trong đó, có 44,7% giữ nguyên quy mô nhỏ trong suốt 10 năm được theo dõi. 1/3 doanh nghiệp còn lại có thay đổi quy mô thì thực chất VCCI cho biết có tới 18,2% đã… quay trở lại quy mô siêu nhỏ, tức thụt lùi. Chỉ có 8,74% doanh nghiệp nhỏ phát triển thành doanh nghiệp có quy mô vừa và chỉ 6,55% thành quy mô lớn.
Doanh nghiệp quy mô vừa cũng trong tình cảnh có… xu hướng nhỏ đi. Có đến 38,7% doanh nghiệp vừa đã chuyển thành doanh nghiệp nhỏ và 5,12% thậm chí bị chuyển thành doanh nghiệp siêu nhỏ. Chỉ có khoảng 27% doanh nghiệp vừa năm 2002 lớn lên thành doanh nghiệp quy mô lớn năm 2011. Như vậy, cũng có tới 2/3 doanh nghiệp vừa giữ nguyên quy mô, nhỏ đi và chỉ có gần 1/3 là lớn lên.

 
Ý kiến của bạn
(Để thuận tiện cho việc đăng tải, bạn vui lòng nhập các ý kiến phản hồi bằng tiếng Việt có dấu. ThuongHieuViet xin chân thành cảm ơn bạn!)
Thông tin kinh tế
Media
Quảng cáo
picture
Tối ngày 5/1, Công ty TNHH SX và TM Tân Quang Minh (Bidrico) đã ...
picture
Là nhà hàng hoàn toàn mới tại khách sạn Renaissance Riverside Saigon, Việt Kitchen ...
picture
Được thành lập từ tháng 7/2010, Công ty CP Tôn mạ VNSteel Thăng Long ...
Chuyên trang THƯƠNG HIỆU VIỆT NAM
của Báo điện tử - Thời báo Kinh tế Việt Nam
Đơn vị phối hợp thực hiện: Cục Xúc tiến Thương mại (Bộ Công thương)
Giấy phép Báo điện tử số 797/GP-BTTTT, cấp ngày 12/6/2009
Tổng biên tập: Giáo sư Đào Nguyên Cát
Trụ sở Tòa soạn: 96 Hoàng Quốc Việt, quận Cầu Giấy, Hà Nội
Liên hệ quảng cáo: Công ty B.T.V Việt Nam
22/30 Yên Thế, P. 2, Q. Tân Bình, Tp. Hồ Chí Minh,
Email: btvvietnam@hcm.vnn.vn
Hotline: 0913731274